Çan Eğrisi Nedir? Çan Eğrisi Notu Hesaplaması Nasıl Yapılır?

Özet

Çan eğrisi sistemi, başarıların normal dağılıma göre değerlendirildiği bir yöntemdir.
Çan eğrisi sisteminin avantajı, değerlendirmede adalet ve denge sağlayarak bireylerin başarılarını birbirleriyle karşılaştırmalı olarak ölçmesidir.
"Ham Başarı Puanı - Sınıfın Ortalama Puanı / Standart Sapma" formülüyle hesaplanır.

Çan eğrisi, öğrencilerin bir dersteki başarılarını sınıfın genel performansına göre değerlendiren bir notlandırma sistemidir. Bu sistemde öğrencilerin aldığı ham puanlar, sınıfın genel ortalaması ve standart sapmaya göre yeniden şekillendirilir. Amaç, dersin genel zorluk seviyesine ve sınıfın performans dağılımına göre daha adil bir notlandırma yapmaktır. Bu yazımızda çan eğrisi nedir sorusuna yanıt bulacak, çan eğrisi notu hesaplamasının nasıl yapıldığını adım adım öğreneceksiniz.

Çan Eğrisi Nedir?

Çan eğrisi sistemi, Türkiye’de pek çok üniversitede yaygın olarak kullanılan bir notlandırma yöntemidir. Bu sistemde öğrencinin aldığı notlar bireysel performanstan ziyade sınıfın genel başarı düzeyine göre değerlendirilir. Yani sınav sonuçlarının ortalaması alınarak o ortalama sınavın geçme notu olarak kabul edilir.Bu durumda sınavdan düşük puan alan bir öğrencinin notu sınıf ortalamasıyla birlikte yükselirken yüksek not alan bir öğrenci için beklenenin altında bir sonuçla karşılaşmak mümkün olabilir. Ayrıca çan eğrisi sistemi, harf notlarının belirlenmesinde de etkilidir. Örneğin, geçme notu normalde 80 olan bir derste, çan eğrisi ile CC alarak başarılı sayılabilirsiniz.

Çan Eğrisi Sisteminde Bilinmesi Gerekenler

Çan eğrisi sisteminde bilinmesi gereken bazı temel noktalar şunlardır:

Notlar sınıf ortalamasına göre ayarlanır. Bu ortalama, eğrinin tepe noktasıdır.
Çan eğrisinin genişliği, standart sapma ile ölçülür. Standart sapma, verilerin ortalamadan ne kadar uzaklaştığını gösterir. Yüksek standart sapma verilerin daha geniş bir aralıkta dağıldığını gösterirken, düşük standart sapma, verilerin ortalama etrafında yoğunlaştığını belirtir.
Çan eğrisi sisteminde notların çoğu, ortalama civarındadır. Çok yüksek veya çok düşük notlar nadiren görülür.
Öğrenciler aldıkları notlara göre yüzdelik dilimlere yerleştirilir. Bu, belirli bir yüzdelik dilimde olan öğrencilerin belirli bir not aralığına sahip olduğu anlamına gelir.

Çan Eğrisi Nasıl Hesaplanır?

Çan eğrisi sistemi klasik sınav notlandırma yöntemlerinden farklı bir hesaplama mantığına sahip olduğu için bazen kafa karıştırıcı olabilir. Bir derste geçmek için aldığınız puan diğer bir derste farklılık gösterebilir. Bu sistemde dersin öğretmeninin aldığı kararlar büyük önem taşır.Çan eğrisinde yaygın olarak kullanılan hesaplama formülü şu şekildedir:Ham Başarı Puanı - Sınıfın Ortalama Puanı / Standart SapmaStandart sapma ise çoğunlukla dersin hocası tarafından belirlenir ve bu durum hesaplamaları net bir şekilde yapmayı zorlaştırabilir. Örneğin, standart sapmanın 5 olduğu ve sınıf ortalamasının 50 olduğu bir senaryoda sonuçlar şu şekilde sıralanabilir:

50 - 54,99 arası puan CC
55 - 59,99 arası puan CB
60 - 64,99 arası puan BB
65 - 69,99 arası puan BA
70 ve üzeri puanlar AA olarak değerlendirilir.

Bu yöntemle her sınıfta not dağılımı farklılık gösterebilir. Bu yüzden ders başarı oranları birbirinden bağımsız olarak değişebilir.

Çan Eğrisi Sisteminin Avantajları

Çan eğrisi sisteminin avantajları genel olarak aşağıdaki gibidir:

1. Objektif ve Adil Bir Değerlendirme Sunar

Çan eğrisi sistemi öğrencilerin birbirlerine göre sıralandığı bir değerlendirme yöntemidir. Bu, notların yalnızca bir sınavın mutlak zorluğuna veya kolaylığına bağlı olmaktan çıkıp sınıfın genel başarısına göre şekillendirilmesini sağlar. Böylelikle öğrencilerin başarıları daha objektif bir şekilde değerlendirilir. Özellikle sınavın zor ya da kolay olması durumunda çan eğrisi sistemi dengeleyici bir rol oynar.

2. Farklı Başarı Seviyelerini Ayırt Eder

Çan eğrisi sistemi yalnızca yüksek puan alanları ödüllendirmekle kalmaz, aynı zamanda sınıfın ortalama başarı seviyesini de dikkate alır. Öğrencilerin çoğunluğu, ortalama bir başarı seviyesinde yer alırken, sınıfın en başarılı ve en az başarılı dilimleri daha uç notlar alır. Bu durum, ortalamanın üzerindeki öğrencileri motive ederken, düşük not alanları daha fazla çalışmaya teşvik eder.

3. Notların Normalize Edilmesi

Eğer bir sınav özellikle zor ya da kolay geçtiyse bu durumda çan eğrisi sistemi büyük bir avantaj sunar. Zor sınavlarda, öğrencilerin genel olarak düşük puanlar alması durumunda, çan eğrisi sayesinde bu düşük puanlar yukarı çekilir ve daha dengeli bir not dağılımı sağlanır. Aynı şekilde çok kolay sınavlarda ise öğrencilerin yüksek notlar alması durumunda çan eğrisi, bu yüksek notların aşırı şişirilmesini engelleyerek adil bir dağılım sağlar.

4. Rekabeti ve Motivasyonu Artırır

Çan eğrisi sistemi, sınıfta öğrenciler arasında sağlıklı bir rekabet ortamı yaratabilir. Öğrenciler daha yüksek bir not almak için sınıf arkadaşlarıyla rekabet etmeye teşvik edilir. Bu da öğrencilerin derslerine daha fazla zaman ayırmalarını ve başarıyı artırmak için daha çok çalışmalarını sağlar.

5. Farklı Yetenek Düzeylerine Uyum Sağlar

Çan eğrisi sistemi, sınıftaki farklı yetenek ve başarı seviyelerini dikkate alır. Bazı öğrenciler doğuştan yetenekli olabilirken, diğerleri daha fazla çaba harcayarak başarıya ulaşabilir. Çan eğrisi, her iki gruptaki öğrencilerin de adil bir şekilde değerlendirilmesini sağlar. Sınıfın genel performansına göre şekillenen notlar bireysel farklılıkları daha iyi yansıtabilir.

Çan Eğrisi Sisteminin Dezavantajları

Çan eğrisi sisteminin dezavantajları genel olarak aşağıdaki gibidir:

1. Aşırı Rekabet ve Stres Yaratır

Çan eğrisi sistemi, öğrenciler arasında rekabeti teşvik etse de bu durum bazı öğrenciler için aşırı stres ve baskı yaratabilir. Öğrenciler sadece kendilerinin ne kadar iyi olduklarına değil, aynı zamanda sınıf arkadaşlarının başarısına da dikkat etmek zorunda kalır. Bu da grup içi iş birliğini olumsuz etkileyebilir ve öğrenciler arasında dostane olmayan bir rekabet ortamı oluşabilir. Özellikle birbirine yakın performans gösteren öğrenciler küçük farklarla büyük not farklılıklarına maruz kalabilir. Bu da öğrenciler için motivasyon kaybına yol açabilir.

2. Gerçek Öğrenme Yerine Sıralamaya Odaklanma

Çan eğrisi sistemi, öğrencilerin öğrenme sürecinden çok sıralamadaki yerlerine odaklanmalarına neden olabilir. Öğrenciler dersin içeriğini anlamak ve bilgiyi kavramak yerine sınıfın genelinde daha iyi bir pozisyona gelmeye çalışabilirler. Bu, öğrenme sürecini derinlemesine keşfetmek yerine yalnızca sınavda yüksek not almak amacıyla kısa vadeli stratejilere yönelmelerine neden olabilir. Özellikle "ezberci" yaklaşımlar bu sistemde daha yaygın hale gelebilir.

3. Adaletsizlik Hissi Yaratabilir

Çan eğrisi sisteminde başarı yalnızca bireysel performansa bağlı değildir. Aynı zamanda sınıfın genel başarısı da notların belirlenmesinde rol oynar. Örneğin, bir öğrenci bir sınavda oldukça iyi performans göstermiş olabilir. Ancak sınıf arkadaşlarının büyük çoğunluğu da aynı şekilde başarılıysa, bu öğrenci beklediği yüksek notu alamayabilir. Bu durum, özellikle küçük farklılıkların büyük not değişikliklerine yol açtığı durumlarda öğrencilere adaletsiz gelebilir.

4. Gruplar Arası Dengesizliklere Neden Olabilir

Çan eğrisi sistemi öğrencilerin bireysel başarılarından çok sınıfın genel başarısına odaklandığı için bazı dengesizliklere yol açabilir. Örneğin, bir sınıfta çok sayıda başarılı öğrenci varsa diğer öğrenciler ortalamanın altında kalabilir. Bu durum, başarılı bir öğrencinin başka bir sınıfta yüksek not alabilecekken, bu sınıfta düşük not almasına neden olabilir. Ayrıca, çan eğrisinin uygulandığı sınıflar arasında da tutarsızlıklar görülebilir. Bir sınıfta uygulanan çan eğrisi, başka bir sınıfta uygulanan çan eğrisinden farklı sonuçlar doğurabilir.

5. Not Sistemi Bireysel Gelişimi Yansıtmada Yetersiz Kalabilir

Çan eğrisi sistemi, bireysel öğrenme süreçlerini göz ardı edebilir. Her öğrenci farklı hızlarda öğrenir ve gelişir. Ancak çan eğrisi bu farklılıkları tam anlamıyla yansıtmaz. Örneğin, bir öğrenci bir önceki sınavda düşük performans gösterip sonrasında büyük bir gelişim göstermiş olabilir. Ancak çan eğrisi sistemi, bu gelişimi göz önünde bulundurmayarak öğrencinin performansını sınıfın geneline göre değerlendirdiği için bireysel başarıyı gölgede bırakabilir.